Sở Xây dựng TPHCM vừa gửi các đơn vị liên quan lấy ý kiến góp ý hoàn thiện dự thảo Đề án kiểm soát khí thải phương tiện giao thông. So với đề xuất trước đó (dự kiến áp dụng từ đầu năm 2026), đề án mới đã điều chỉnh lộ trình nhằm đồng bộ hạ tầng giao thông xanh, đồng thời tạo thêm thời gian để người dân và doanh nghiệp chủ động chuyển đổi.

TPHCM dự kiến hạn chế xe sử dụng xăng dầu vào trung tâm từ giữa năm 2027. Ảnh: Tuấn Kiệt

Theo dự thảo, từ tháng 7/2027, TPHCM sẽ thí điểm vùng phát thải thấp (LEZ) tại khu vực lõi trung tâm rộng khoảng 930 ha cùng Khu đô thị mới Thủ Thiêm. Ranh giới gồm các tuyến cầu Sài Gòn, Nguyễn Hữu Cảnh, Võ Thị Sáu, Cách Mạng Tháng Tám, Võ Văn Kiệt, hầm sông Sài Gòn, Mai Chí Thọ, Trần Não...

Khu vực rộng 16,6km2 này có hơn 176.200 dân với mật độ giao thông và lượng phát thải rất cao. Việc thí điểm được đánh giá thuận lợi nhờ độ bao phủ giao thông công cộng đã đạt 96%. Sau hai năm, từ đầu năm 2029, vùng LEZ dự kiến mở rộng ra phạm vi Vành đai 2.

Siết chặt tiêu chuẩn khí thải theo từng nhóm phương tiện

Đề án phân chia lộ trình chuyển đổi phương tiện theo chuẩn khí thải và năng lượng xanh tăng dần. Xe buýt và xe ba bánh thu gom rác phải chuyển sang dùng điện hoặc năng lượng xanh ngay từ năm 2027. Đến năm 2028, xe máy công nghệ và shipper cũng phải chuyển sang xe xanh; xe taxi đạt chuẩn khí thải mức 5 trước khi chuyển đổi toàn bộ vào năm 2030.

Đối với xe hợp đồng, xe khách và xe tải, các tiêu chuẩn khí thải mức 4, mức 5 sẽ áp dụng từ năm 2028, tiến tới chuyển đổi hoàn toàn sang năng lượng xanh trong giai đoạn 2032–2035.

Riêng phương tiện cá nhân, ô tô áp dụng chuẩn khí thải mức 4 từ năm 2028, nâng lên mức 5 vào năm 2030 và hoàn tất chuyển đổi xanh năm 2035. Xe máy cá nhân áp dụng chuẩn mức 3 từ năm 2029, nâng lên mức 4 từ năm 2030 và bắt buộc dùng điện hoặc năng lượng xanh từ năm 2035. Ngoài ra, hai địa bàn đặc thù là Côn Đảo và khu vực Cần Giờ cũng sẽ hoàn thành chuyển đổi phương tiện xanh lần lượt vào năm 2035 và 2040.

Dòng xe ùn tắc trên cầu Bình Lợi. Ảnh: Tuấn Kiệt

Lắp hơn 300 camera kiểm soát và xử phạt xe xăng không đạt chuẩn khí thải khi vào trung tâm

Để giám sát, TPHCM dự kiến bố trí 304 camera nhận diện biển số tự động (ANPR) tại các cửa ngõ và tuyến đường ra vào vùng LEZ, trong đó tận dụng lại gần 200 camera hiện có. Dữ liệu sẽ kết nối trực tiếp với cơ sở dữ liệu đăng ký xe, đăng kiểm để xác định điều kiện lưu thông. Chi phí thuê dịch vụ CNTT vận hành hệ thống này ước tính 700 tỷ đồng trong 5 năm.

Do chưa có quy định riêng cho vùng LEZ, thành phố đề xuất xử phạt hành vi không chấp hành chỉ dẫn biển báo theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP theo nguyên tắc “truyền thông trước, xử phạt sau”.

Trong 6 tháng đầu, lực lượng chức năng chỉ tuyên truyền, nhắc nhở. Từ tháng thứ 7 đến tháng 12/2027, mức phạt áp dụng bằng 50% quy định (100.000 đồng với xe máy, 200.000 đồng với ô tô). Sau 12 tháng, áp dụng mức phạt đầy đủ (200.000 đồng với xe máy, 400.000 đồng với ô tô) và có thể bị trừ điểm trên giấy phép lái xe. Về lâu dài, thành phố sẽ trình HĐND ban hành chế tài chuyên biệt.

Hiện TPHCM có khoảng 14 triệu dân, quản lý 1,28 triệu ô tô và 11,5 triệu xe máy. Giao thông đường bộ đang chiếm tới 88% lượng bụi mịn tại địa phương. Đề án kỳ vọng vừa giảm ô nhiễm không khí vừa góp phần giải quyết bài toán ùn tắc giao thông đô thị.

Theo Tuấn Kiệt (VietNamNet)
Xem bài viết gốc tại đây